Bảo lưu thời gian tham gia BHXH: Tạo “điểm tựa” lúc tuổi già

26/04/2020 07:43 PM


Dịch Covid-19 xuất hiện kéo theo những khó khăn đối với nhiều NLĐ đã chấm dứt HĐLĐ, khiến nhiều người quyết định rút BHXH một lần, thậm chí bán sổ BHXH cho một số “đầu nậu”. Liên quan đến vấn đề này, chúng tôi đã có cuộc trao đổi với bà Đinh Thị Thu Hiền- Phó Trưởng ban Thực hiện chính sách BHXH (BHXH Việt Nam).

* PV: Điều 60 Luật BHXH 2014 và Điều 1 Nghị quyết số 93/2015/QH13 của Quốc hội nhằm giúp NLĐ được hưởng BHXH 1 lần trong trường hợp không đủ điều kiện hưởng lương hưu. Nhưng thời gian gần đây, do ảnh hưởng của đại dịch Covid-19, tình trạng NLĐ đề nghị nhận BHXH một lần tăng lên, nhất là tại các tỉnh phía Nam. Bà nhận định thế nào về tình trạng này?

Bà Đinh Thị Thu Hiền:

Dịch Covid-19 đã gây khó khăn cho cuộc sống của nhiều NLĐ, khiến họ bị mất việc làm, giảm hoặc không có thu nhập; nhiều người phải chật vật trong việc chi trả tiền thuê nhà, chắt chiu trong chi tiêu hàng ngày. Bởi vậy, NLĐ rất cần có một khoản tiền để trang trải cuộc sống của bản thân, gia đình, trong khi sổ BHXH chính là một phần tài sản mà họ đã tích góp được trong quá trình lao động và có giá trị bằng tiền nên đã sử dụng để đề nghị được nhận BHXH một lần, nhằm có khoản tiền trang trải cho cuộc sống.

Những người có lương hưu yên tâm sống trong thời gian dịch Covid-19

Được giao tổ chức thực hiện chính sách BHXH, cơ quan BHXH thường xuyên tuyên truyền về quyền lợi khi tham gia BHXH. Vì vậy, chúng tôi rất mong NLĐ cân nhắc thận trọng, cố gắng giữ lại cuốn sổ BHXH, để khi dịch bệnh qua đi sẽ tiếp tục đi làm và tham gia BHXH, để được cộng nối thời gian đóng BHXH. Chỉ có như vậy, khi hết tuổi lao động, NLĐ mới đủ điều kiện hưởng lương hưu, đảm bảo cuộc sống bản thân và không trở thành gánh nặng cho gia đình và xã hội.

* Cuối năm 2017, BHXH Việt Nam đã từng có cảnh báo về hiện tượng cầm cố sổ BHXH, song tình trạng này vẫn tái diễn. Theo bà, để xử lý triệt để hành vi này, BHXH các địa phương cần phải làm gì?

- Đa số người hưởng BHXH một lần là những người tham gia BHXH bắt buộc sau một năm nghỉ việc và người tham gia BHXH tự nguyện sau một năm không tiếp tục đóng BHXH mà chưa đủ 20 năm tham gia. Cơ quan BHXH cũng như các cơ quan chức năng tại địa phương thường xuyên thông tin, cảnh báo NLĐ không nên cầm cố sổ BHXH, vì sẽ bị ép giá, chỉ nhận được số tiền có giá trị thấp hơn nhiều so với quyền lợi thực tế được hưởng. Tuy nhiên, mỗi khi DN có khó khăn, việc làm của NLĐ bị ảnh hưởng thì một số đối tượng lại lợi dụng nhằm trục lợi.

Do đó, BHXH Việt Nam đã chỉ đạo BHXH các tỉnh, thành phố kiểm soát chặt chẽ thủ tục hồ sơ, dữ liệu của người tham gia BHXH và các điều kiện hưởng BHXH một lần. Qua đó, kịp thời phát hiện các hành vi vi phạm pháp luật và phối hợp với các cơ quan chức năng có biện pháp kiểm soát, xử lý theo quy định pháp luật.

Đầu tháng 4/2020, tại Bình Dương lại xuất hiện các đối tượng lập trang Facebook giả mạo cơ quan BHXH để thu mua sổ BHXH nhằm trục lợi. Ngay sau khi phát hiện sự việc, BHXH Việt Nam đã gửi thông tin về các trang Facebook trên tới Cục An ninh mạng và phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (Bộ Công an) đề nghị xử lý, ngăn chặn các hoạt động này. Đồng thời, có Công văn số 1164/BHXH-CSXH chỉ đạo BHXH các tỉnh khẩn trương rà soát, nắm tình hình; thực hiện đúng quy định pháp luật BHXH, nhất là phải kiểm soát, đối chiếu thông tin khi tiếp nhận hồ sơ BHXH một lần tại Đơn đề nghị (Mẫu số 14-HSB) với sổ BHXH và thông tin trên Hệ thống dữ liệu, đảm bảo các thông tin của người hưởng phải thống nhất. Bên cạnh đó, phải kiểm tra tính pháp lý của Giấy ủy quyền hoặc Hợp đồng ủy quyền.

BHXH Việt Nam cũng lưu ý BHXH các địa phương phải thẩm tra, thống kê những trường hợp 1 người được ủy quyền nhận BHXH một lần cho từ 2 người trở lên, kiểm soát để phát hiện dấu hiệu trục lợi từ việc thu mua sổ BHXH. BHXH các tỉnh cũng cần báo cáo UBND tỉnh chỉ đạo các cơ quan có thẩm quyền phối hợp và có biện pháp ngăn chặn kịp thời tình trạng thu gom, mua bán sổ BHXH; điều tra, kết luận xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm điển hình. Cảnh báo đến người dân, NLĐ để không bị lôi kéo, xúi giục bán sổ BHXH; kịp thời phát hiện, tố giác các hành vi vi phạm…

* Trong bối cảnh khó khăn chung, nhất là trước diễn biến phức tạp của đại dịch Covid-19, bà có lời khuyên nào đối với NLĐ?

- Sổ BHXH được cấp cho từng NLĐ để theo dõi việc đóng, hưởng các chế độ BHXH, là cơ sở pháp lý để giải quyết các chế độ BHXH. NLĐ có trách nhiệm bảo quản sổ BHXH. Trong bối cảnh khó khăn chung do dịch bệnh Covid-19, chúng tôi rất chia sẻ với NLĐ. Tuy nhiên, không phải ai cũng có cuốn sổ BHXH để làm “của để dành” cho mình. Nếu NLĐ chuyển sổ BHXH cho người khác, không giữ sổ để trực tiếp làm thủ tục hưởng thì sẽ chỉ nhận được số tiền thấp hơn nhiều so với số tiền họ sẽ được nhận, thậm chí khi sổ BHXH không đủ điều kiện giải quyết hưởng thì NLĐ sẽ bị tranh chấp với người giữ sổ BHXH, làm giảm quyền lợi của bản thân và ảnh hưởng đến tính ưu việt của chính sách.

Bên cạnh đó, khi NLĐ đã hưởng BHXH một lần thì cả quá trình tham gia trước đó không được tính nữa. Khi về già, hết tuổi lao động khó có cơ hội được lĩnh lương hưu vì thời gian tham gia BHXH ngắn. Không những vậy, việc chuyển giao sổ BHXH cho người khác cũng có thể là nguy cơ tiếp tay cho hành vi vi phạm pháp luật, gây khó khăn cho các cơ quan chức năng.

Chúng tôi mong muốn NLĐ thực sự thận trọng, cân nhắc không nên chuyển sổ BHXH cho bất cứ tổ chức, cá nhân nào. Cần bảo quản sổ BHXH cho đến khi đủ điều kiện được hưởng chế độ BHXH và trực tiếp làm thủ tục hưởng BHXH để được hưởng quyền lợi đầy đủ nhất, không để người khác lợi dụng.

* Theo dự kiến, Luật BHXH sẽ được xem xét sửa đổi theo hướng thuận lợi hơn cho NLĐ khi tham gia BHXH. Vậy trước tình trạng gia tăng nhận BHXH một lần, chúng ta cần xem xét vấn đề này như thế nào?

- Nghị quyết 28-NQ/TW đã nêu rõ mục tiêu, nội dung, quan điểm về cải cách chính sách BHXH. Cụ thể, sẽ thắt chặt thủ tục hưởng BHXH một lần; phải cải cách TTHC để bảo đảm nguyên tắc đóng hưởng; có sự chia sẻ của các thế hệ NLĐ tham gia BHXH… Chính vì vậy, ngành BHXH luôn chú trọng tuyên truyền nhằm tạo sự thống nhất của NLĐ và cũng để NLĐ hiểu bản chất của BHXH là trụ cột cơ bản của hệ thống an sinh xã hội, nhằm giúp NLĐ yên tâm cũng như quỹ hưu trí, tử tuất luôn luôn được bảo tồn, tăng trưởng. Đặc biệt, quỹ BH hưu trí luôn được Nhà nước bảo hộ nên người nghỉ hưu luôn được điều chỉnh nâng tiền lương hưu hằng năm.

Để có căn cứ pháp lý trong việc đề xuất sửa đổi, bổ sung các quy định về chính sách BHXH, trong đó có BHXH một lần, BHXH Việt Nam đã chỉ đạo xây dựng báo cáo kết quả tổ chức thực hiện Luật BHXH từ năm 2016 đến nay; đánh giá những kết quả đạt được, chỉ ra những tồn tại, bất cập, khó khăn, vướng mắc và nêu rõ nguyên nhân khách quan, chủ quan. Từ đó, đề xuất giải pháp, nội dung cụ thể báo cáo các cơ quan có thẩm quyền xem xét, quyết định nhằm đảm bảo quyền lợi an sinh xã hội lâu dài đối với mọi NLĐ.

* Trân trọng cảm ơn bà!

http://baobaohiemxahoi.vn