Đồng loạt vào cuộc

Một trong những điểm nhấn đáng chú ý của ngành Y tế năm 2025 là công tác chuyển đổi số đang diễn ra gần như đồng bộ trong toàn hệ thống. Theo đó, đến nay, tại hầu hết cơ sở KCB đã đồng loạt triển khai hồ sơ bệnh án điện tử (EMR); đồng thời thực hiện thanh toán không dùng tiền mặt, liên kết dữ liệu y tế, giúp người dân tiếp cận dịch vụ y tế được nhanh chóng, chính xác và tiện lợi. Đáng chú, hoạt động KCB từ xa (telehealth) được nhiều cơ sở thực hiện, với sự hỗ trợ của các bệnh viện tuyến tỉnh và tuyến trung ương, giúp người bệnh được điều trị, phẫu thuật ngay tại chỗ mà không phải chuyển tuyến.

Hoạt động chuyển đổi số diễn ra gần như đồng bộ trong toàn hệ thống y tế.

Hai địa phương được coi là đầu tàu trong chuyển đổi số y tế là TP. Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh. Hoạt động chuyển đổi số tại hai địa phương này đã góp phần tạo nên những thay đổi mạnh mẽ, giúp các địa phương khác, nhất là khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa nâng tầm chất lượng điều trị bệnh, kể cả những bệnh nặng vốn trước đây phải chuyển lên tuyến trung ương.

Đơn cử, Hà Nội đã đẩy mạnh ứng dụng hồ sơ y tế điện tử và bệnh án điện tử (EMRs) tại nhiều cơ sở KCB công và tư, giúp thay thế giấy tờ truyền thống, giảm thời gian thủ tục, cũng như giúp bác sĩ dễ dàng truy cập, nắm bắt thông tin bệnh nhân để phục vụ công tác điều trị. Hầu hết cơ sở KCB trên địa bàn Hà Nội cũng đã triển khai giải pháp dùng thẻ Căn cước công dân gắn chip hoặc ứng dụng VNeID thay thế cho thẻ BHYT giấy, tạo thuận lợi cho người dân trong việc đăng ký KCB, thanh toán và tra cứu dịch vụ.

Nhiều cơ sở KCB còn triển khai KCB từ xa để hỗ trợ các bệnh viện vệ tinh, bệnh viện liên kết; ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong chẩn đoán bệnh, nhằm tối ưu hóa hiệu quả điều trị và thời gian KCB. Đáng chú ý, ngày 25/12/2025, Bệnh viện đa khoa Đức Giang phối hợp với Bưu điện Việt Nam triển khai thí điểm sử dụng thiết bị bay không người lái (UAV) để vận chuyển mẫu bệnh phẩm, thuốc, vật tư y tế đến các cơ sở y tế khác và ngược lại, nhằm rút ngắn thời gian luân chuyển và nâng cao khả năng phản ứng nhanh trong các tình huống khẩn cấp.

Bệnh viện đa khoa Đức Giang (Hà Nội) thí điểm sử dụng UAV vận chuyển mẫu bệnh phẩm, thuốc, vật tư y tế.

Trong khi đó, tại TP. Hồ Chí Minh, với mục tiêu 100% cơ sở KCB triển khai hồ sơ y tế điện tử vào cuối năm 2025, chính quyền thành phố đã mạnh dạn đầu tư hạ tầng công nghệ, hỗ trợ các bệnh viện triển khai hệ thống EMRs và kết nối dữ liệu. Theo đó, các loại hình ứng dụng số cho quản lý bệnh án, thanh toán viện phí và dịch vụ y tế được triển khai rộng rãi, giúp người dân tiếp cận dịch vụ thuận lợi hơn, cũng như giảm tải cho hệ thống y tế vốn đang bị quá tải.

Tại tỉnh Ninh Bình, nhiều cơ sở KCB cũng sớm triển khai bệnh án điện tử, giúp tiết kiệm thời gian nhập liệu, giảm sai sót và dễ dàng tra cứu thông tin bệnh nhân. Để thực hiện việc này, các cơ sở KCB phối hợp với cơ quan Bảo hiểm xã hội để liên thông dữ liệu, qua đó giúp công tác quản lý và thanh quyết toán chi phí KCB BHYT được nhanh chóng, chính xác. Cụ thể, toàn bộ bệnh viện và trung tâm y tế có giường bệnh đã áp dụng thanh toán điện tử, QR Code, POS; triển khai phần mềm quản lý bệnh viện tích hợp nhiều chức năng như quét mã QR thẻ Căn cước công dân, tra cứu nhanh thông tin và lịch sử KCB của người bệnh.

Tiếp tục đầu tư toàn diện và đồng bộ

Thực tế cho thấy, mặc dù có những bước tiến mạnh mẽ, song công tác chuyển đổi số y tế tại các địa phương vẫn đối mặt không ít khó khăn, thách thức liên quan các yếu tố như: Cơ chế chính sách; hạ tầng công nghệ; nguồn nhân lực; kinh phí; việc chuẩn hóa và liên thông dữ liệu; việc bảo mật thông tin; khả năng tiếp cận của người dân;…

Theo đó, một số quy định pháp luật chưa theo kịp thực tiễn công nghệ; chưa rõ trách nhiệm khi xảy ra sự cố dữ liệu; ngân sách đầu tư cho hạ tầng cơ sở còn hạn hẹp; hạ tầng công nghệ giữa các tuyến KCB chưa đồng bộ. Nhiều cơ sở tuyến dưới, nhất là ở vùng sâu, vùng xa thiếu máy chủ, đường truyền, thiết bị đầu cuối, mạng internet chập chờn… nên khó đáp ứng yêu cầu xử lý dữ liệu lớn, thời gian thực (hồ sơ bệnh án điện tử, chẩn đoán hình ảnh…), gây tình trạng gián đoạn, ảnh hưởng đến hiệu quả điều trị bệnh.

Liên kết dữ liệu giúp tạo thuận lợi cho người bệnh và gia tăng hiệu quả quỹ BHYT.

Việc thiếu nhân lực công nghệ thông tin cũng là bài toán đau đầu với nhiều cơ sở KCB, nhất là ở tuyến cơ sở, vùng sâu, vùng xa. Trong khi đó, nhiều y bác sĩ lại chưa quen với quy trình số hóa trong hoạt động KCB; không có thời gian để đào tạo kỹ năng xử lý thông tin trên môi trường điện tử, nên hoạt động chuyển đổi số tại một số nơi vẫn mang tính hình thức, chưa đạt hiệu quả tối ưu.

Thời gian qua, việc các cơ sở KCB sử dụng các phần mềm, ứng dụng KCB khác nhau cũng gây khó khăn cho việc chuẩn hóa, thống nhất dữ liệu dùng chung, làm ảnh hưởng đến việc thiết lập hồ sơ sức khỏe điện tử cho từng người dân. Đồng thời, việc bảo đảm an toàn thông tin, dữ liệu cá nhân chưa được đảm bảo, dẫn đến nguy cơ rò rỉ dữ liệu, gia tăng tình trạng tấn công mạng và dễ xảy ra trục lợi chính sách.

Ngoài ra, việc chuyển đổi số y tế còn đối mặt thách thức từ phía người dân như: Một bộ phận người dân chưa quen sử dụng các ứng dụng, phần mềm số, nhất là với người cao tuổi, người có thị lực kém, người dân ở nông thôn, vùng sâu, vùng xa ít có điều kiện tiếp cận các ứng dụng số…

Chính vì vậy, để chuyển đổi số y tế thành công, ngành Y tế cũng như từng cơ sở KCB cần tập trung giải quyết đồng bộ các thách thức trên. Đặc biệt, cần liên thông dữ liệu với ngành BHXH để tăng cường hiệu quả xử lý thông tin và giải pháp điều trị bệnh; từ đó giúp quỹ BHYT tiết kiệm chi phí để góp phần đầu tư cho hoạt động chăm sóc sức khỏe ban đầu và nâng cao hiệu quả điều trị chuyên sâu.