Số người hưởng trợ cấp còn thấp

Đều đặn, 7 giờ sáng hằng ngày, ông Trần Văn Hòa (69 tuổi, ở phường Hải Dương, TP. Hải Phòng)  lại rong ruổi trên chiếc xe đạp cũ, chở thùng dụng cụ đánh giầy đi khắp các quán cà phê, quán phở sáng trên địa bàn để mưu sinh.

Dù có 2 người con đều đã có gia đình riêng và đều nghèo nên ông sống một mình vì không muốn là gánh nặng cho con cái. Lúc còn khỏe, ai thuê gì ông làm nấy, từ phụ hồ cho đến bốc hàng thuê. Mấy năm gần đây, tuổi cao, sức yếu, ông chuyển sang làm nghề đánh giầy để kiếm thêm thu nhập trang trải cuộc sống. Tháng 7 vừa qua, khi đủ 75 tuổi, hằng tháng ông có thêm khoản trợ cấp 500.000 đồng, cộng với số tiền khoảng 2 triệu đồng/tháng từ nghề đánh giầy. “Số tiền đấy co kéo lắm mới đủ chi tiêu hằng tháng. Không có lương hưu, không có tiền tích lũy, tháng nào phải khám bệnh, mua thuốc là tôi không còn tiền ăn”, ông Hòa chia sẻ.

BHXH TP. Hải Phòng tuyên truyền chính sách BHXH, BHYT cho lao động tại doanh nghiệp.

Theo thống kê, TP. Hải Phòng hiện có hơn 700.000 người cao tuổi, chiếm khoảng 18% tổng dân số. Tuy nhiên, số người cao tuổi có lương hưu, hưởng chế độ BHXH hằng tháng hoặc trợ cấp xã hội vẫn chiếm tỷ lệ thấp. Trên thực tế, số người có lương hưu, có BHXH, BHYT thấp làm gia tăng gánh nặng cho hệ thống an sinh xã hội. Bởi vậy, Chính phủ đặt mục tiêu tới năm 2030 có khoảng 60% số người sau độ tuổi được hưởng lương hưu, trợ cấp BHXH và trợ cấp xã hội hằng tháng.

Để giúp người lao động hưởng hưu khi về già, thời gian qua, Nhà nước hỗ trợ một phần tiền đóng BHXH đối với người lao động tham gia BHXH tự nguyện. Trong khi đó, Luật BHXH năm 2024 (có hiệu lực từ ngày 1/7/2025) mở rộng chính sách khi người tham gia BHXH tự nguyện được hưởng thêm chế độ thai sản với mức 2 triệu đồng cho mỗi con được sinh ra. Bên cạnh đó, người tham gia BHXH nói chung được hưởng chế độ hưu trí khi đủ tuổi nghỉ hưu theo quy định và có thời gian đóng BHXH từ đủ 15 năm trở lên.

Tại TP. Hải Phòng, ngoài mức hỗ trợ theo quy định của Nhà nước, người dân thuộc một số nhóm trường hợp còn được hỗ trợ thêm. Cụ thể, Thành phố hỗ trợ thêm 30% mức đóng đối với người tham gia BHXH tự nguyện thuộc hộ nghèo; 25% mức đóng đối với người tham gia BHXH tự nguyện thuộc hộ cận nghèo; 10% mức đóng đối với người tham gia BHXH tự nguyện thuộc nhóm đối tượng khác.

Đặc biệt, người tham gia BHXH tự nguyện sinh sống trên địa bàn đặc khu Cát Hải, Bạch Long Vĩ được Nhà nước hỗ trợ 50% trên mức đóng BHXH tự nguyện hằng tháng theo mức chuẩn hộ nghèo của khu vực nông thôn và Thành phố hỗ trợ thêm tiền đóng cho người tham gia BHXH tự nguyện trên địa bàn…

Đảm bảo an sinh cho người cao tuổi

Ông Nguyễn Xuân Lập - Trưởng Ban Chăm sóc (Hội Người cao tuổi Việt Nam) cho biết, theo quy định của Luật BHXH năm 2024, từ ngày 1/7, cả nước sẽ có khoảng 1,5 triệu người trong độ tuổi từ đủ 75 đến 80 tuổi thuộc diện hưởng trợ cấp hưu trí xã hội. Đây thực sự là điểm ưu việt của Luật BHXH, giúp mở rộng lưới an sinh, nâng cao chất lượng cuộc sống của người cao tuổi.

Chi lương hưu tại tỉnh Cao Bằng.

Tuy nhiên, nhìn nhận thực tế, mức hưởng lương hưu hoặc trợ cấp xã hội của người cao tuổi thường thấp, không đủ để đáp ứng nhu cầu sinh hoạt cơ bản, nhất là trong bối cảnh chi phí y tế và sinh hoạt ngày càng tăng. Điều này đòi hỏi Nhà nước cần phải tiếp tục cải thiện hơn nữa các chế độ an sinh xã hội cho người cao tuổi. Thực tế hiện nay, việc người cao tuổi tiếp cận các chính sách hiện hành còn gặp khó khăn, trở ngại như: tiếp cận dịch vụ y tế, dịch vụ về xã hội về mặt kỹ thuật, đặc biệt là các dịch vụ về văn hoá, văn nghệ, thể dục thể thao càng khó khăn hơn.

Bên cạnh đó, bảo đảm an sinh xã hội cho người cao tuổi không chỉ là vấn đề chi tiêu ngân sách nhiều hơn cho chăm sóc sức khỏe, hưu trí, trợ cấp... mà còn phải có những chính sách để hỗ trợ người cao tuổi sinh kế, tạo môi trường thuận lợi để người cao tuổi tiếp tục được đóng góp, cống hiến cho gia đình, xã hội. Đó là quyền lợi và cũng là nhu cầu hoàn toàn chính đáng của rất nhiều người cao tuổi hiện nay.

Ông Nguyễn Xuân Lập cũng nhấn mạnh, đã đến lúc chúng ta cần phải tăng cường hơn nữa trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp, cá nhân, các tổ chức chính trị - xã hội trong việc bảo đảm an sinh xã hội cho người cao tuổi. Hiện nay, Trung ương Hội người cao tuổi Việt Nam đã đề nghị và được Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 379/QĐ-TTg ngày 20/2/2025 phê duyệt “Đề án người cao tuổi tham gia đẩy mạnh chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, khởi nghiệp và tạo việc làm”. Đây là dấu mốc đánh giá người cao tuổi tới đây sẽ tham gia vào thị trường lao động. Nếu không quy định cụ thể để người cao tuổi tham gia làm những lĩnh vực gì, lao động để có ích cho chính bản thân người cao tuổi.

Từ thực tế địa phương, ông Phạm Quang Sản - Phó Chủ tịch Hội người cao tuổi TP. Hải Phòng cho biết, hiện nay, nhiều người cao tuổi không có lương hưu nhưng vẫn có con cái làm chỗ dựa. Nhưng có rất nhiều người, phần vì không muốn làm gánh nặng cho con cái, phần vì con cái cũng khó khăn nên phải lao động mưu sinh. Do đó, để người già bảo đảm cuộc sống, có điều kiện chăm sóc sức khỏe, khám chữa bệnh cùng với những chính sách hỗ trợ của Nhà nước, sự chung tay của cả hệ thống chính trị thì mỗi người lao động cần phải trách nhiệm với chính mình từ khi còn sức khỏe đó là lao động, tích lũy, tham gia BHXH tự nguyện…

“Già hóa dân số là xu hướng tất yếu, nhưng già hóa bền vững chỉ có thể đạt được khi người dân có điểm tựa an sinh ổn định. Vì vậy, chuẩn bị cho tuổi già không chỉ là trách nhiệm của Nhà nước mà còn là ý thức của mỗi người lao động ngay từ khi còn sức khỏe. Bởi an sinh tuổi già không thể bắt đầu khi ta đã về hưu”, ông Sản cho biết.